In Zwammerdam is rivierklei de bepalende factor onder elke vierkante meter die wij aanpakken. Zwammerdam ligt op de smalle oeverwal van de Oude Rijn, met zavelige rivierklei bovenop en veen daaronder; niet voor niets bouwden de Romeinen hier hun castellum. Vlak achter het lint kantelt het profiel naar veenweide, waardoor grondwerk binnen een enkel perceel van draagkrachtige klei naar slappe veenbodem kan omslaan; vooraf sonderen voorkomt hier verrassingen.
Aanaarden met klei tegen de stamvoet houdt vocht tegen de bast en veroorzaakt rot; de wortelaanzet blijft daarom zichtbaar boven het maaiveld. Rivierklei is van nature voedselrijk met een hoge bindingscapaciteit voor voedingsstoffen, waardoor soorten van schrale zandgrond hier slecht op hun plek zijn. In verharding krijgt een boom op klei doorwortelbaar bomenzand of boomgranulaat mee, omdat de omringende grond onder de stenen te dicht is om in te groeien. Beuk heeft moeite met natte, zware klei terwijl haagbeuk daar juist goed groeit; voor een haag op komklei in Zwammerdam is dat het verschil tussen slagen en mislukken.
Daar komt de waterstand bij. Zwammerdam ligt aan de Oude Rijn en wordt omringd door laaggelegen polders zoals polder Steekt, die van oudsher met molens als De Dikke Molen en de Steektermolen op de rivier werden bemalen. Waar zoute of brakke kwel omhoog komt, blijft het zoutgehalte in de wortelzone hoog en houden vooral soorten uit een brak milieu stand; een bodemanalyse maakt dat vooraf zichtbaar. Ondiep wortelende bomen zoeken de zuurstofrijke toplaag op, waardoor dikke wortels vlak onder een pad of terras komen te liggen en de verharding op termijn omhoog drukken.