De ondergrond in Hoofddorp bestaat overwegend uit zeeklei, en dat bepaalt hoe het werk hier wordt opgebouwd. De Haarlemmermeerpolder is een droogmakerij met een toplaag van kalkrijke zeeklei en zavel, die binnen 0,5 tot 2 meter overgaat in slibhoudend zand; rond Hoofddorp ligt daarnaast plaatselijk het zandige oude zeegat in de ondergrond. Die klei draagt redelijk, maar slaat nat snel dicht en zet na onder belasting, dus een ruim gestabiliseerd zandcunet en een doordachte afwatering zijn hier bepalend voor een oprit of terras die vlak blijft.
Rijplaten verdelen het gewicht van een rupskraan over de slappe toplaag, zodat er geen diepe sporen achterblijven op de plek waar straks een plantvak of een gazon komt. In diepe droogmakerijen zoals rond Hoofddorp staat het water in het pleistocene zandpakket onder overdruk; bij een diepe ontgraving moet blijken of het resterende kleidek zwaar genoeg is om opbarsten te voorkomen. In pyriethoudende lagen kan na ontgraving katteklei ontstaan: het vrijkomende zwavelzuur drukt de zuurgraad ver omlaag en maakt zulke grond voorlopig ongeschikt om in een plantvak terug te zetten. Brokken zware klei zijn ongeschikt als aanvulling rond een fundering of een put omdat ze holtes achterlaten; zand of menggranulaat geeft daar een verdichting die te controleren is.
Wat de bodem niet bepaalt, bepaalt het water. Hoofddorp ligt in een diepe droogmakerij die volledig door de Ringvaart wordt omsloten, met een raster van tochten dat het polderpeil regelt en plaatselijk brakke kwel. Verdichten lukt het best bij een vochtgehalte rond het optimum: te droog materiaal blijft los liggen, terwijl te nat materiaal zich niet laat verdichten doordat het water de korrels uit elkaar houdt. Vorstvrije diepte en grondwaterstand vallen hier niet samen: een fundering wordt op de vorstdiepte gedimensioneerd terwijl de ontwatering op de hoogste winterstand wordt afgestemd. Een tijdelijke verlaging van de grondwaterstand werkt verder dan de put zelf: de verlagingstrechter reikt de omgeving in en kan beplanting en belendingen op enige afstand raken.