Elke opdracht in Haarlem start met de vraag wat zandgrond op dit perceel toelaat. Haarlem ligt op een oude strandwal: het centrum, Noord en de westkant hebben droog, goed doorlatend duin- en strandzand met ruime draagkracht, terwijl Schalkwijk en Molenwijk ten oosten van het Spaarne op slap veen zijn gebouwd. Op het zand volstaat een ondieper cunet en is extra drainage zelden nodig, in het oostelijke deel juist wel — één stad met twee volstrekt verschillende funderingsopgaven.
Vrijkomend zand is vaak opnieuw toepasbaar als aanvulling, mits de kwaliteit volgens het Besluit bodemkwaliteit is vastgesteld en de partij niet met puin of leem vermengd is geraakt. Een KLIC-melding gaat in Haarlem aan elke machinale ontgraving vooraf; in los zand ligt een kabel snel bloot terwijl de sleufwand er even snel weer dichtzakt, dus proefsleuven graaft u met de hand. Onder oude erven en bouwwegen ligt in zand vaak een dichtgereden laag die water en wortels tegenhoudt; die laag wordt opengetrokken voordat er nieuwe grond overheen gaat. Een ontgraving in droog zand houdt geen verticale wand: de sleufwand vloeit onder zijn eigen gewicht in en moet worden afgeschuind of met een sleufbekisting gestut. Ophoogzand hoeft op een zandondergrond zelden van elders te komen, doordat het profiel meestal met de eigen vrijkomende grond gesloten kan worden en het aantal transportbewegingen beperkt blijft. Voorbelasten met overhoogte levert op zandgrond weinig op, omdat er geen samendrukbaar organisch materiaal aanwezig is waaruit water en lucht onder gewicht en tijd geperst moeten worden.
Daar komt de waterstand bij. Het Spaarne loopt dwars door Haarlem, met droge strandwalgrond aan de westzijde en natte polder met hoge grondwaterstand in het oostelijke deel van de stad. Een tijdelijke verlaging van de grondwaterstand werkt verder dan de put zelf: de verlagingstrechter reikt de omgeving in en kan beplanting en belendingen op enige afstand raken. Bemaling is bij dit soort standen meestal niet nodig, al kan een diepe leidingsleuf of een funderingsput in een natte periode alsnog om een pomp vragen.