De ondergrond in Den Hoorn bestaat overwegend uit veen op klei, en dat bepaalt hoe het werk hier wordt opgebouwd. Den Hoorn ligt in het veenweidegebied van Midden-Delfland, waar een kleidek op veen ligt en zandige kreekruggen het patroon doorsnijden. Op de veenpercelen zakt het maaiveld tot ongeveer een centimeter per jaar en op de kreekruggen nauwelijks, waardoor de draagkracht binnen één perceel al kan verschillen; een dieper cunet en een zettingsvrije randopsluiting voorkomen scheefliggende bestrating.
De grondwaterstand achter een beschoeiing staat vrijwel altijd hoger dan het slootpeil, en dat verschil drukt permanent tegen de kering aan. Hout onder de permanente waterlijn blijft in zuurstofarme omstandigheden lang goed, terwijl de strook rond de wisselende waterstand het snelst slijt en de praktische levensduur bepaalt. Een oude beschoeiing die naar het water helt, heeft zelden een probleem met het hout maar met de verankering of met een te geringe inheidiepte. Een ankerschot vindt in veen weinig passieve weerstand, waardoor een langere ankerstang of een schroefanker tot in een draagkrachtiger laag uitkomst moet bieden. Een tuin die tot aan de waterkant is opgehoogd belast de kering extra, doordat het gewicht van die ophoging boven op de gronddruk uit het veen komt.
Wat de bodem niet bepaalt, bepaalt het water. Het dorp is ontstaan op het punt waar de Lookwatering en de Kastanjewetering samenkomen en wordt doorsneden door de Gaag, die van Delft richting Schipluiden loopt. Het verschil tussen de waterstand voor en achter een beschoeiing levert de grootste belasting op de wand, en bij een vast polderpeil aan de ene en verzadigde grond aan de andere zijde is dat verschil permanent. Een beschoeiing houdt de oever op zijn plaats maar keert het grondwater niet; het water stroomt onder de plank door en zoekt vanzelf het peil van de watergang op. Plaatsen of vervangen van een beschoeiing langs een watergang van het waterschap valt onder de waterschapsverordening, terwijl de legger vastlegt waar de waterlijn en het profiel van die watergang liggen.
