De ondergrond in Hillegom bestaat overwegend uit zandgrond, en dat bepaalt hoe het werk hier wordt opgebouwd. Hillegom staat op strandwalzand dat vanaf het midden van de negentiende eeuw grootschalig is afgezand voor de bollenteelt; de ondergrond draagt goed en zakt weinig, maar het afzanden heeft plaatselijk sterk wisselende maaiveldhoogtes achtergelaten. Het loont daarom om per perceel de zandpakketten en het bestaande peil te controleren voordat cunetdiepte en afschot worden vastgelegd.
Onder oude erven en bouwwegen ligt in zand vaak een dichtgereden laag die water en wortels tegenhoudt; die laag wordt opengetrokken voordat er nieuwe grond overheen gaat. Een sondering laat op het dekzand onder Hillegom doorgaans conusweerstanden van enkele tot ruim tien megapascal zien, waarmee lichte constructies op staal gefundeerd kunnen worden zonder paalwerk. Zetting in zand voltrekt zich vrijwel volledig tijdens het aanbrengen van de belasting zelf, zodat er bij een goed verdichte ophoging geen jarenlange nazakking meer op volgt. Een ontgraving in droog zand houdt geen verticale wand: de sleufwand vloeit onder zijn eigen gewicht in en moet worden afgeschuind of met een sleufbekisting gestut. Zand blijft ook na een regenperiode berijdbaar en versmeert niet onder rupsen of banden, waardoor rijplaten er minder vaak nodig zijn dan op natte klei- of veenpercelen. Ophoogzand hoeft op een zandondergrond zelden van elders te komen, doordat het profiel meestal met de eigen vrijkomende grond gesloten kan worden en het aantal transportbewegingen beperkt blijft.
Wat de bodem niet bepaalt, bepaalt het water. De Ringvaart van de Haarlemmermeerpolder vormt de oostgrens van Hillegom en scheidt de hoge zandgrond scherp van de veel lager gelegen droogmakerij. Boven een storende leem- of kleilaag kan zich een schijngrondwaterspiegel vormen, waardoor het water in een sleuf hoger staat dan de werkelijke grondwaterstand eronder. Bemaling is bij dit soort standen meestal niet nodig, al kan een diepe leidingsleuf of een funderingsput in een natte periode alsnog om een pomp vragen. Een cunet mag hier dieper worden aangelegd dan op percelen met water vlak onder het maaiveld, wat ruimte geeft voor een volwaardige funderingsopbouw onder een oprit.