Het werk in Katwijk begint bij de bodem, en die is hier overwegend duinzand. Katwijk ligt op jong duinzand: uitstekend waterdoorlatend, hoge draagkracht en vrijwel geen zetting, zodat een cunet van 25 tot 35 cm met goed verdicht zand meestal volstaat. Alleen langs de Oude Rijn ligt een strook jonge zeeklei die trager afwatert, en het kalkrijke, schrale duinzand vraagt in plantvakken om extra teelaarde en organische stof.
Een uitgespoelde holte onder een terras wordt niet met los zand dichtgegooid maar in lagen gevuld en verdicht, anders zakt de reparatie binnen korte tijd opnieuw weg. Verzakte bestrating op duinzand komt zelden door de ondergrond zelf; meestal is het zandbed onder de stenen uitgespoeld of destijds onvoldoende verdicht aangebracht. Onder oude verharding is het zand meestal zwaar verdicht en arm aan organische stof; losmaken tot ongeveer een halve meter en verbeteren met compost is bij vergroening het echte werk. Direct na het opbreken van verharding ligt er een kaal zandvlak dat bij droge wind gaat verstuiven; inzaaien of tijdelijk afdekken beperkt de overlast in Katwijk-Noord. Verharding vervangen door beplanting werkt op duinzand meteen door in de waterhuishouding, doordat het regenwater ter plaatse infiltreert zonder extra bergingsvoorziening. Bomen die bij een renovatie blijven staan, hebben op zand een ver uitwaaierend wortelstelsel dat tot buiten de kroonprojectie reikt; graafwerk in die zone gebeurt handmatig of met een zuigwagen.
Wat de bodem niet bepaalt, bepaalt het water. In de duinen staat vrijwel geen oppervlaktewater, maar bij de uitwatering van de Oude Rijn wordt hier het overtollige water van heel Rijnland op de Noordzee geloosd. Een verzakte tuin herstellen begint met inmeten: pas als de hoogtes ten opzichte van dorpel, put en waterlijn bekend zijn, is duidelijk hoeveel er te verdelen valt. Een oude vijver zonder afdichting stond in de winter vol en viel in de zomer leeg, omdat het grondwater alleen in het natte seizoen tot boven de bodem van de vijver reikte. Een tuin met natte plekken die alleen in de winter optreden, vraagt geen volledige herziening van de waterhuishouding; gericht ontwateren van die plekken lost het meestal op.