Onder Zoetermeer ligt hoofdzakelijk veen op klei; dat gegeven staat aan het begin van elke berekening. Zoetermeer is gebouwd op oude veenweide en droogmakerijen zoals de Meerpolder en de Driemanspolder, waar het veen deels tot op de klei is afgegraven en de groeikernwijken daarna met zand zijn opgehoogd. Woningen staan doorgaans op palen maar tuinen, bergingen en opritten niet, waardoor het maaiveld doorzakt en bestrating langs de gevel om de paar jaar opnieuw op hoogte moet; ophogen met lichte materialen als schuimglas of lavakorrels beperkt die nazetting.
In tuinen rond Zoetermeer ligt onder het gazon vaak een oude ophooglaag met puin, die de wortelzone begrenst en bij aanleg beter kan worden weggenomen. Ophogen met tuinturf of compost geeft een mooie beginhoogte maar verteert, waardoor de aangebrachte laag na enkele jaren merkbaar dunner is geworden. De hoogteopbouw van een nieuwe tuin op een veenbodem met kleidek begint bij de drooglegging, want de afstand tussen maaiveld en slootpeil bepaalt wat er aan grondverbetering nog mogelijk is. Een beregenings- of elektraleiding die nu op de juiste diepte ligt, ligt na tien jaar zakking anders in het profiel, dus leg de tracés vast in een tekening. Een vijver met folie kan bij hoge grondwaterstand omhoog worden gedrukt zodra de bak leegstaat, doordat de druk onder de folie dan groter is dan het gewicht erboven. Terras, gazon en beplanting zakken op deze ondergrond met verschillende snelheden omdat de belasting per vlak verschilt; ontwerp de overgangen daarom met een rand of een trede.
Wat de bodem niet bepaalt, bepaalt het water. De stad wordt doorsneden door singels, plassen en droogmakerijen zoals de Zoetermeerse Plas en de Nieuwe Driemanspolder, met flinke peilverschillen tussen de aangrenzende polders. Drainage vraagt een vrij uitstroompunt boven de waterlijn van de sloot; ligt de buis onder het peil, dan staat het stelsel permanent vol en voert het niets af. Een tuin ophogen om droger te worden werkt alleen als het water ergens heen kan; zonder afvoerpunt ontstaat er een verhoogde bak die het regenwater juist vasthoudt. Het waterschap houdt het peil in de sloot binnen de marges van het peilbesluit, zodat de waterlijn in de tuin een vast gegeven is waarop hoogtes en beschoeiing worden afgestemd.