Onder Montfoort ligt hoofdzakelijk rivierklei; dat gegeven staat aan het begin van elke berekening. De binnenstad staat op rivierklei van de Hollandse IJssel, en die klei was zo goed dat er eeuwenlang steenfabricage op draaide. Ze draagt redelijk maar is dicht en waterremmend, dus bij bestrating is de ontwatering het knelpunt: reken op een dieper cunet, drainage onder het zandbed en waterpasserende verharding om plasvorming op zware klei te voorkomen.
Een ankerstang moet voorbij het actieve glijvlak achter de wand eindigen, anders trekt hij mee met de grond die hij zou moeten tegenhouden. Kleiige grond achter een wand vervormt langzaam door onder blijvende belasting, waardoor een oeverconstructie over jaren millimeters kan uitbuigen zonder dat er iets breekt. Een verlaging van het polderpeil vergroot het verschil tussen de waterstand in de grond en die in de watergang, wat de belasting op een bestaande oeverconstructie verhoogt. De gording verdeelt de ankerkracht over meerdere planken; zonder die verdeling trekt een anker zich in klei door het beschot heen. Hout blijft permanent onder water lang goed, maar de wisselzone rond de waterlijn is de plek waar het als eerste rot; de constructie wordt daarop afgestemd. Inspuiten werkt alleen in zand: in klei moet de plank getrild, gedrukt of geheid worden, wat de keuze van materieel en de bereikbaarheid van de oever bepaalt.
Wat de bodem niet bepaalt, bepaalt het water. De Hollandse IJssel stroomt dwars door Montfoort en neemt het water op uit de omliggende polders van de Lopikerwaard. Staal dat afwisselend nat en droog staat, roest sneller dan staal dat permanent onder water zit, omdat er telkens opnieuw zuurstof bij het metaal komt. Een keerwand met een dichte voet werkt als een dam voor het water in het perceel, zodat een doorlatende aanvulling of een doorvoer nodig is om stuwing achter de wand te voorkomen. Achter een grondkerende wand kan zich na een bui water opzetten dat er niet vanzelf uitkomt; een drainagelaag van grind met filterdoek en openingen in de wand voeren dat af.
